Türkiye Ekonomisi
Dünya Ekonomisi
Osmanlı Ekonomisi
Finansal Ekonomi
İşletme Ekonomisi
Hizmet Ekonomisi
Kalkınma Ekonomisi
Tarım Ekonomisi
Borsa ve Yatırım
Ekonomi Sözlüğü
Ekonomi Ders Notları
Ekonomi Düşünürleri
Genel Ekonomi Soruları
Özel İstatistik Arşivi
Özel İktisat Konuları
Açık Öğretim İktisat
Ekonomi Kurumları
Kamu Yönetimi
Kamu (Devlet) Maliyesi
Sigortacılık Konuları
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Uluslar arası Faktör Hareketleri Çokuluslu Şirketler ve Dolaysız Yabancı Sermaye Yatırımları 

Uluslararası Sermaye Hareketleri 

Uluslararası sermaye hareketleri bir ülkede yerleşik bir kişi veya kuruluşun bir başka ülkedeki yerleşik kişi-kuruluşa fon aktarması veya ondan bir aktif satın almak üzere fon göndermesi ile ortaya çıkmaktadır.

Uluslararası      sermaye      hareketleri      ödemeler           bilançosundaki  sınıflandırılmasına göre ikiye ayrılmaktadır. 

Uluslararası Sermaye ve Para Hareketleri 

1-  Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri: Geri ödenme süresi bir yılın altında olan sermaye hareketleridir.

2-  Uzun Vadeli Sermaye Hareketleri: Geri ödenme süresi bir yıldan fazla olan sermaye hareketleridir.

Ödemeler bilançosunun Cari işlemler bilançosu kısmında uzun vadeli sermaye hareketleri hesaba alınmakta fakat kısa vadeli olanlardan sadece denkleştirici olmayanlar bu kısma dahil edilmektedir. 

Ödemeler dengesinde cari işlemler dengesini, yani mal ve hizmet akımlarından ortaya çıkan açıklan kapatmada ülkeye çekilen uzun süreli sermaye akımlarının açık giderici bir etkisi olmaktadır. Yani net uluslararası sermaye akımı ülkelerin tasarruf ve yatırım dengesizliğinin yol açtığı ödemeler dengesi açıklarını finanse etmektedir. 

Sermaye hareketlerinin çoğu, bağlı krediler, program ve proje kredileri olarak sağlanmaktadır. Ve genelde bunlar şarta bağlı borçlar olarak sermaye girişi sağlamaktadırlar. 

Doğrudan  ve Dolaylı Yabancı Sermaye  Yatırımlarını Açıklayınız. 

Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları 

Bunun dışında yabancı sermaye yatırımları ayrıca ikili bir sınıflandırmaya daha tabi tutulabilir:

1-   Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları: Dış kaynakları sağlayan yatırımcı doğrudan doğruya kendisi yabancı ülkede fiziki yatırım yapar. Yatırımın ya tamamen yada kısmen sahibi olur.

2-   Dolaylı Yabancı Sermaye Yatırımları: Genelde kısa süreli olarak portföy yatırımları şeklinde gerçekleşen yabancı sermaye yatırımlarıdır.

Üzerinde durulması gereken uzun vadede ödemeler dengesine katkıları açısından dolaysız yabancı sermaye yatırımlarıdır. Zaten portföy yatırımlarına daha önce uluslararası piyasalardan bahsedilirken değinilmiştir

Günümüzde dolaysız yabancı sermaye büyük ölçüde çokuluslu şirketler tarafından harekete geçirilmektedir. Bu yüzden önce çokuluslu şirketlere değinilecek daha sonra dolaysız yabancı sermaye hareketlerinden bahsedilecektir. 

Doğrudan Yabancı Yatırımları 

Uluslararası Sermaye Hareketlerini Doğuran Temel Sebep Nedir? 

Gelişmiş ülkelerde kalkınma ilerledikçe sermaye bollaşmaktadır. Artan sermaye ile birlikte sermayenin getirişi olan faiz düşmektedir. Sermayesi bol olan ülkelerde yatırım stokları arttıkça sermayenin marjinal getirişi azalmaktadır. Yani karlar azalma seyri göstermektedirler. Bu durum azalan verimler yasasının da bir sonucudur. Buna karşılık sermayesi nispeten az olan ülkelerde, yatırım sistemi oldukça yüksek karlar getirmektedir. Bu ülkelerde sermaye kıt olduğu için ona ödenen faiz de yüksek olmaktadır. Bunun sonucu olarak sermayenin net karlılığının azalmaya başladığı ülkelerden sermayenin yüksek kar getirdiği ülkelere doğru bir sermaye akımı olmaktadır. 

Bazen ülkeler arasında sermayenin marjinal getirilen bakımından büyük farklar olmakla birlikte sermaye akımının gerçekleşmediği görülür. Bunun sebebi ise iki ülke arasındaki yatırımların taşıdığı risk seviyesindeki farklılıklardır. 

Bunun dışında bu sermaye hareketinin nedeni ekonomik coğrafyadan kaynaklanabilir. Üretim faktörlerinin biraraya getirilmesinin kolay ve ucuz olduğu ülkelere akım daha fazla olmaktadır. 

Uluslararası Sermaye Hareketlerinin Yönü Nasıldır? 

Genellikle yabancı sermaye gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğrudur. Bununla beraber gelişmiş ülkeden gelişmiş ülkeye de sermaye akımı olur. Hatta bazen tasarruflarını gelişmiş ülkelerde değerlendirmek isteyenler tarafından gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere doğruda olabilir.   Yine de bu durumun rakamlarla araştırılması gerekmektedir.

 Çokuluslu Şirketi Tanımlayınız. 

Çok uluslu işletmeleri şöyle tanımlayabiliriz: "Dünyayı tek bir pazar olarak gören ve durumunu her yerde en iyi kılmak için kaynaklarını (sermaye, yönetim, teknoloji) oralara aktaran bir dünya işletmesidir."

Çok uluslu işletmeler için şöyle bir tanım daha yapılabilir: "İki veya daha fazla ülkede tek yönetim stratejisi altında faaliyet gösteren, kaynaklarını ülkeye bakmaksızın dağıtan; mülkiyeti ve yönetimi çok uluslu olan işletmelerdir."

Tipik bir çokuluslu şirketin dış satışları toplam satışlarının en az %25'idir. 

Çokuluslu Şirketlerin Yapılanması 

Faaliyetlerini, dikey, yatay ve küme halinde bir hat üzerinde merkez ülke ve diğer ülkelerde yaparlar.

1-  Dikey Yayılma:ÇUŞ'in yabancı ülkelerde aramalı ve girdiler üretmeye karar vermesidir. Bu tip yayılma geriye doğru yayılmadır. Örneğin petrol üretimi gibi. İleri doğru yayılmada ise ÇUŞ nihai mal üretimini hedefler. Girdi ve aramallar ana ülkeden temin edilir. Örneğin otomobil üretimi gibi.

2-  Yatay Yayılma: Firma ana ülkede ürettiği malın aynısını ev sahibi ülkede de üretir. Bu yayılmanın sebebi gümrük tarifelerine yakalanmamaktır.

3-  Küme Yayılma: ÇUŞ kendi üretimiyle pek ilgisi olmayan alanlara yönelir.

Dünyanın en büyük hasılata sahip on ÇUŞ şunlardır:

1- General Motors

2-  Fxxon

3-  Ford Motor

4- Royal Dutch/Shell

5- Toyota Motor 6-IBM

7-  Daimler Benz

8-  General Electric

9-  Hitachi

10-  British Petroleum 

Çokuluslu Şirketlerin Sınıflandırılması 

Çok  uluslu  şirketler niteliklerine göre  üçlü  bir sınıflandırmaya  tabi tutulmaktadır.   Bu   sınıflandırmada,   çokuluslu   şirket,   uluslarüstü   şirket, uluslararası şirket kavramları dikkatimizi çekmektedir.  

1- Çokuluslu Şirket 

Çokuluslu şirketin en belirgin özelliği; "sahiplikte ve yönetimde ulus kökeninin ya da en azından ulusal kimliğin bulunmamasıdır.

Burada üzerinde durulması gereken "sahiplik" ve "yönetim" kavramlarıdır. Çokuluslu şirketlerde sahiplik hakkının (mülkiyetin) büyük çoğunluğu ana iilkenin elindedir. Yönetimde de doğal olarak mülkiyetin büyük çoğunluğuna sahip olan ana ülke sözsahibidir. 

2- Uluslarüstü Şirket 

Uluslararası ya da ülkeler arası sınırların ötesine geçebilen şirket anlamında olup çokuluslu şirketlerin politik, ekonomik hatta ideolojik sınırları tanımadığını belirtir. Eğer bir şirketin sahipliği ve yönetiminde belirli bir ulus ya da ulusların ağırlığı yoksa yani, şirket mülkiyet ve yönetimi çok farklı uluslardan oluşan kişilere ait ise şirketin yapı ve faaliyetlerinde ulusal bir yapıdan söz edilemez. 

3-  Uluslararası Şirket 

Bu kavramdan, bölüm ya da şube düzeyindeki faaliyetlerini bir merkez etrafında toplayan ve direkt yatırım dahil yabancı pazarlara girmek için tüm potansiyel stratejileri uygulamayı düşünene bir firma tipi anlaşılmaktadır. Bu tür bir işletme için, ulusal sınırlar ötesindeki piyasalara girmek önemli olup buralarda üretimde bulunmak önemli değildir.

Çokuluslu şirketin niteliğine göre büründüğü yapıyı anlamak açısından aşağıdaki tablo yararlı olacaktır:

 

 

Anasayfa - İktisat - Makale - Ekonomi - Borsa - İstatistik - Türkiye Ekonomisi - Ekonomi Sözlüğü - Türküler - Sağlık Bilgileri

Since 2005